Бодуэн де Куртенэ [1] изучил эсперанто за 20-25 часов и уже после каких-нибудь десяти часов мог вполне свободно читать и понимать. Правда, это Куртенэ. Однако, согласитесь, что, если у вас уйдет вдесятеро больше времени, занятие того стоит. Вы везде можете встретить людей, с которыми найдете общий язык.

[Э. А. Вартаньян. Путешествие в слово. М., 1982, с. 213-214 и 221.]

[1] И. А. Бодуэн де Куртенэ - известный языковед.

Урок 6

Лексика

acxeti akvo ami bani bonvenon! (= bonan venon!) devas , distrikto doni (eldoni ) dormi fenestro fermi floro frua gaso gasto gxusta , (gxuste , , ; ) ho! , horlogxo kara komuna kuiri , libro lito , mangxi , meti , , , mondo , montri numero pordo preferi (prefere , ) rapida , ricevi rigardi , segxo sonori spegulo strato sxati , , (mi sxatas , ) sxranko teko varma vera , , (vere , , ; vero , )

Без перевода: balkono, bufedo, divano, kvartalo, magazeno, minuto, televido.

Грамматика

6-1. Предлоги: sen ; tra , ; je - предлог с неопределенным значением; употребляется, если неясно, какой предлог следует употребить: Vere, mi ne scias, kion mi farus sen vi! ; Sxi venis en la laborejon sen matenmangxi ; sencela ; eniri tra la pordo ; Je via sano!

Не следует злоупотреблять предлогом je.

6-2. Союзы: aux , ; cxar , , , : Aux unu, aux alia; Ni devas reveni, cxar estas jam malfrue.

6-3. Наречия: baldaux , ; hieraux ; neniam : Hieraux mi ricevis leteron de mia bulgara leter-amiko, kiu baldaux venos al mi gaste; Mallaborulo neniam havas tempon .

6-4. В эсперанто во фразе употребляется только одно отрицание: Neniam estas grandaj faroj sen grandaj malfaciloj (Voltero) .

6-5. Глаголы в повелительном наклонении оканчиваются во всех формах на -u: Rigardu! , ; Ni rigardu! ; Ili rigardu! ; Mi rigardu! ; Rigardu al mi en la okulojn! ; Por havi amikon, estu amiko! ; Ni iru kune! ; Ni gxoju! ; Cxu ni legu? ; Mi ne scias, kiel mi danku vin! ; De kie mi sciu tion? ; Kion fari, estu kiel estos! ; Vivu nia lingvo Esperanto!

Если глагол-сказуемое главного предложения выражает волю, то придаточное предложение вводится союзом ke или por ke , причем глагол придаточного предложения стоит в повелительном наклонении: Mi volus, ke vi venu (нельзя сказать *Mi volus, ke vi venis); Mi diras al vi tion, por ke vi estu certa pri mi; Se vi volas, ke al vi estu bone, ne faru tiel, ke al vi estu malbone; Necesas, ke vi faru la laboron gxis la fino.

6-6. Частицы: jen (jena , ), ecx : Jen pri kio mi volas paroli kun vi ; Jen malsagxulo! ; Jen tiel! ; Jen kio estas interesa! ; Jen la tuto! ; Jen kial mi telefonas al vi ; Inter gejunuloj ecx maljunulo junas ; Tion ecx mi komprenas .

Словообразование

6-7. Суффикс -ig- означает "сделать, заставить сделать (что-либо или каким-либо), привести в состояние": aktivigi - aktivigo ; interesigi ; sidigi ; dormigi ; gxustigi ; surtabligi ; acxetigi ; igi ; La gxojo plilongigas la vivon ; Ne igu min rapidi (= Ne rapidigu min)!

6-8. Суффикс -igx- означает "делаться, становиться, стать": kuirigxi ; blankigxi ; plimultigxi ; igxi , ; Li edzigxis al sxi ; Cxio nova igxos malnova ; La vivo povas finigxi, sed la laboro neniam finigxas .

6-9. Глагол с суффиксом -ig- всегда требует после себя слова в винительном падеже, с суффиксом -igx- никогда: Sciigu min pri tio ; Sciigxu pri tio .

6-10. Суффикс -ej- означает "место, помещение": lernejo , dormejo , oficejo , ; Acxetu cxevalon kaj nur poste faru cxevalejon .

6-11. Суффикс -il- означает "орудие, инструмент, средство": sonorilo , malvarmigilo , liniilo , dormigilo , komputilo .

Словоупотребление

6-12. Обозначение времени на часах. Слово, обозначающее час, является порядковым числительным, перед ним употребляется артикль: Kioma horo estas? ; 6.00 - estas la sesa horo; 6.30 - estas la sesa kaj duono (= kaj tridek); 6.45 estas kvarono antaux la sepa; 6.58 - estas du minutoj antaux la sepa; 7.08 - estas ok minutoj post la sepa; 7.15 - estas kvarono post la sepa.

Для указания на определенный момент времени употребляется предлог je: Je kioma horo vi venos? - Mi venos je la dua horo ; je duono post la dua ; je kvin minutoj antaux la dua .

Текст

La logxejo de Nikolao

- Andreo, je kioma horo ni devas esti cxe Nikolao?

- Je duono post la sepa.

- Ni malfruas, cxar estas jam dudek kvin minutoj antaux la oka.

- Via horlogxo rapidas. Ni venos pli-malpli gxustatempe.

- Cxu vere?

- Mi certigas vin, Nina. Ni baldaux alvenos. Estas gxuste lia kvartalo. Cxu vi vidas la nauxetagxan domegon kun la numero 215? Tie logxas Nikolao.

- Nu, fine! Jen surskribo sur la pordo "Logxejo numero 153". Sonorigu!

- Bonvenon, karaj gastoj! Andreo, donu al mi vian tekon aux metu gxin tien. Eniru kaj sidigxu! Estu kiel cxe vi hejme! Cxu mi montru al vi la logxejon?

- Jes, certe. Kiam vi enlogxigxis en la domon?

- Antaux du kaj duona jaroj (= antaux du jaroj kaj duono, = du jarojn kaj duonon antauxe). Tiam la distrikto estis tute nova, ecx sen trolebusoj. Mi volas, ke vi rigardu tra la fenestro. Tie estas magazeno, kiu malfermigxis antaux kelkaj tagoj en nia strato.

- Cxu tio cxi estas komuna cxambro?

- Jes. Ni metis tien cxi divanon, tablon, segxojn kaj televidilon. Cxe la fenestro estas multe de floroj.

- Tio cxi estas dormocxambro kun litoj kaj spegulhava sxranko. Cxu tiu cxi pordo eliras sur la balkonon?

- Gxuste. Kaj tio estas kabineto.

- Bela skribotablo kaj geografia karto de la mondo sur la tuta muro! Kaj sur tiu pordo estas bela afisxo pri internacia Esperanto-kongreso.